<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?> <?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/taisho.xsl"?> <TEI xmlns:cb="http://www.cbeta.org/ns/1.0" xml:lang="lzh-Hans-HK" xml:id="T08n0251"> <teiHeader> <fileDesc> <titleStmt> <title>Taishō Tripiṭaka, Electronic version, No. 251 般若波罗蜜多心经</title> <title xml:lang="zh-Hans">大正新修大藏经数位版, No. 251 般若波罗蜜多心经</title> <author>唐 <name role="" type="person">玄奘</name>译</author> <respStmt> <resp>Electronic Version by</resp> <name>CBETA</name> </respStmt> </titleStmt> <editionStmt> <edition>XML TEI P5</edition> <respStmt xml:id="resp1"><resp>corrections</resp><name>CBETA</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp2"><resp>corrections</resp><name>Taisho</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp3"><resp>corrections</resp><name>CBETA.poyung</name></respStmt> </editionStmt> <extent>1卷</extent> <publicationStmt> <idno type="CBETA"> <idno type="canon">T</idno>.<idno type="vol">8</idno>.<idno type="no">251</idno> </idno> <distributor> <name>中华电子<persName>佛</persName>典协会 (CBETA)</name> <address> <addrLine><email>service@cbeta.org</email></addrLine> </address> </distributor> <availability> <p>Available for non-commercial use when distributed with this header intact.</p> </availability> <date>2024-02-16 15:22:41 +0800</date> </publicationStmt> <sourceDesc> <bibl> <title level="s">Taishō Tripiṭaka</title> <title level="s" xml:lang="zh-Hans">大正新修大藏经</title> <title level="m" xml:lang="zh-Hans">般若波罗蜜多心经</title> </bibl> </sourceDesc> </fileDesc> <encodingDesc> <projectDesc> <p cb:type="ly" xml:lang="en">Text as provided by Mr. Zhuang Derming, CBETA OCR Group, Punctuated text as provided by Maha Studio, Re-proofing punctuated text as provided by Mr. Zhang Ge-Feng, Others</p> <p cb:type="ly" xml:lang="zh-Hans">莊德明大德提供，CBETA 自行扫瞄辨识，摩诃工作室提供新式标点，张革豐大德提供新式标点重挍，其他</p> </projectDesc> <editorialDecl> <punctuation resp="#resp1"><p>新式标点</p></punctuation> </editorialDecl> <tagsDecl> <namespace name="http://www.tei-c.org/ns/1.0"> <tagUsage gi="rdg"> <listWit> <witness xml:id="wit.cbeta">【CB】</witness> <witness xml:id="wit.orig">【大】</witness> <witness xml:id="wit1">【宋】</witness> <witness xml:id="wit2">【元】</witness> <witness xml:id="wit3">【明】</witness> <witness xml:id="wit4">【房山-CB】</witness> </listWit> </tagUsage> </namespace> </tagsDecl> </encodingDesc> <profileDesc> <langUsage> <language ident="en">English</language> <language ident="zh-Hans">Chinese (Traditional)</language> </langUsage> </profileDesc> <revisionDesc> <change when="2013-05-20"> <name>CW</name><name>Ray Chou 周邦信</name>P4 to P5 conversion by p4top5a.py, intended for publication </change> <change when="1999-07-21T18:35:54"> CW (ed.) converted to XML with CBXML.BAT (99/6/30) </change> </revisionDesc> </teiHeader> <text><body> <milestone unit="juan" n="1"/> <pb n="0848a" xml:id="T08.0251.0848a" ed="T"/> <lb n="0848a01" ed="T"/> <lb n="0848a02" ed="T"/><cb:docNumber>No. 251 [Nos. 250, 252-255, 257]</cb:docNumber> <lb n="0848a03" ed="T"/><cb:div type="xu"><cb:mulu level="1" type="序">大<name role="" type="person">明太祖</name><name role="" type="person">高皇帝</name>御制序</cb:mulu><head>大<name role="" type="person">明太祖</name><name role="" type="person">高皇帝</name>御制<title>般若心经</title> <lb n="0848a04" ed="T"/>序</head> <lb ed="T" n="0848a05"/> <lb ed="T" n="0848a06"/><p xml:id="pT08p0848a0601">二仪久判，万物备周，子民者君君，育民者法 <lb n="0848a07" ed="T"/>其法也。三纲五常以示天下，亦以五刑辅弼 <lb ed="T" n="0848a08"/>之。有等兇顽不循教者，往往有趋火赴渊之 <lb n="0848a09" ed="T"/>为，终不自省。是兇顽者，非特中国有之，尽天 <lb ed="T" n="0848a10"/>下莫不亦然。俄西域生<persName>佛</persName>，号曰释迦，其为<persName>佛</persName> <lb ed="T" n="0848a11"/>也，行深愿重，始终不二。于是出世间脱苦 <lb ed="T" n="0848a12"/>趣为其效也，仁慈忍辱务明心以立命，执 <lb n="0848a13" ed="T"/>此道而为之，意在人皆在此利济群生。今时 <lb ed="T" n="0848a14"/>之人罔知<persName>佛</persName>之所以，每云法空虚而不实，何 <lb n="0848a15" ed="T"/>以导君子、训小人。以朕言之则不然。<persName>佛</persName>之 <lb ed="T" n="0848a16"/>教实而不虚，正欲去愚迷之虚，立本性之实， <lb ed="T" n="0848a17"/>特挺身苦行，外其教而异其名，脱苦有情。昔 <lb n="0848a18" ed="T"/><persName>佛</persName>在时，侍从听从者皆聪明之士，演说者乃三 <lb ed="T" n="0848a19"/>纲五常之性理也。既闻之後，人各获福白。<persName>佛</persName> <lb n="0848a20" ed="T"/>入灭之後，其法流入中国，间有聪明者动演 <lb ed="T" n="0848a21"/>人天小果犹能化兇顽为善，何况聪明者知 <lb n="0848a22" ed="T"/>大乘而识宗旨者乎。如心经每言空不言实， <lb ed="T" n="0848a23"/>所言之空乃相空耳。除空之外，所存者本性 <lb n="0848a24" ed="T"/>也。所以相空有六，谓口空说相，眼空色相，耳 <lb n="0848a25" ed="T"/>空听相，鼻空嗅相，舌空味相，身空乐相。其六 <lb ed="T" n="0848a26"/>空之相又非真相之空，乃妄想之相为之 <lb ed="T" n="0848a27"/>空相，是空相愚及世人祸及今古，往往愈 <lb n="0848a28" ed="T"/>堕弥深不知其幾。斯空相，前代帝王被所 <lb n="0848a29" ed="T"/>惑而幾丧天下者，周之穆王，汉之武帝，唐之 <pb n="0848b" xml:id="T08.0251.0848b" ed="T"/> <lb ed="T" n="0848b01"/>玄宗，萧梁武帝，元魏主焘，李後主，宋徽宗。 <lb n="0848b02" ed="T"/>此数帝废国怠政，唯萧梁武帝、宋之徽宗以 <lb ed="T" n="0848b03"/>及杀身，皆由妄想飞陞及入<persName>佛</persName>天之地。其<persName>佛</persName> <lb ed="T" n="0848b04"/>天之地未尝渺茫，此等快乐世尝有之，为人 <lb ed="T" n="0848b05"/>性贪而不觉，而又取其乐人世有之者，何且 <lb ed="T" n="0848b06"/><persName>佛</persName>天之地如。为国君及王侯者，若不作非为， <lb ed="T" n="0848b07"/>善能保守此境，非<persName>佛</persName>天者何如。不能保守而 <lb n="0848b08" ed="T"/>伪为，用妄想之心即入空虚之境，故有如是， <lb n="0848b09" ed="T"/>斯空相，富者被缠则婬欲幷生丧富矣，贫者 <lb n="0848b10" ed="T"/>被缠则诸诈幷作殒身矣，其将贤未贤之人 <lb ed="T" n="0848b11"/>被缠则非仁人君子也，其僧道被缠则不能 <lb ed="T" n="0848b12"/>立本性而见宗旨者也。所以本经题云心经 <lb n="0848b13" ed="T"/>者，正欲去心之邪念以归正道，岂<persName>佛</persName>教之妄 <lb n="0848b14" ed="T"/>耶。朕特述此，使聪明者观二仪之覆载，日月 <lb ed="T" n="0848b15"/>之循环，虚实之孰取，保命者何如。若取有道、 <lb n="0848b16" ed="T"/>保有方，岂不<persName>佛</persName>法之良哉！色空之妙乎！</p></cb:div> <lb ed="T" n="0848b17"/> <lb n="0848b18" ed="T"/> <lb ed="T" n="0848b19"/><cb:div type="xu"><cb:mulu type="序" level="1">般若波罗蜜多心经序</cb:mulu><head>般若波罗蜜多心经序</head> <lb ed="T" n="0848b20"/> <lb ed="T" n="0848b21"/><byline>唐释慧忠撰</byline> <lb ed="T" n="0848b22"/><p xml:id="pT08p0848b2201">夫法性无边，岂藉心之所度；真如非相，讵假 <lb ed="T" n="0848b23"/>言之所诠。是故众生浩浩无穷，法海茫茫何 <lb n="0848b24" ed="T"/>极。若也廣寻文義，犹如镜裡求形，更乃息念 <lb n="0848b25" ed="T"/>观空，又似日中逃影。兹经喩如大地，何物不 <lb ed="T" n="0848b26"/>从地之所生，诸<persName>佛</persName>唯指一心，何法不因心之 <lb n="0848b27" ed="T"/>所立。但了心地，故号总持，悟法无生，名为 <lb ed="T" n="0848b28"/>妙觉。一念超越，岂在繁论者尔。</p></cb:div> <pb ed="T" xml:id="T08.0251.0848c" n="0848c"/> <lb n="0848c01" ed="T"/> <lb n="0848c02" ed="T"/> <lb ed="T" n="0848c03"/><cb:juan fun="open" n="001"><cb:mulu type="卷" n="1"/><cb:jhead><anchor xml:id="nkr_note_orig_0848001" n="0848001"/>般若波罗蜜多心经</cb:jhead></cb:juan> <lb ed="T" n="0848c04"/> <lb ed="T" n="0848c05"/><byline><anchor xml:id="nkr_note_orig_0848002" n="0848002"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0848002" n="0848002"/><anchor xml:id="beg0848002" n="0848002"/>唐<anchor xml:id="end0848002"/>三藏法师玄<anchor xml:id="nkr_note_orig_0848003" n="0848003"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0848003" n="0848003"/><anchor xml:id="beg0848003" n="0848003"/>奘<anchor xml:id="end0848003"/>译</byline> <lb n="0848c06" ed="T"/><cb:div type="jing"><p xml:id="pT08p0848c0601">观自在菩萨行深般若波罗蜜多时，照见五 <lb n="0848c07" ed="T"/>蕴皆空，度一切苦厄。</p><p xml:id="pT08p0848c0709" cb:place="inline">“舍利子！色不异空，空不 <lb n="0848c08" ed="T"/>异色，色即是空，空即是色；受、想、行、识，亦复如 <lb n="0848c09" ed="T"/>是。</p><p xml:id="pT08p0848c0902" cb:place="inline">“舍利子！是诸法空相，不生不灭，不垢不净， <lb n="0848c10" ed="T"/>不增不减。是故，空中无色，无受、想、行、识；无眼、 <lb ed="T" n="0848c11"/>耳、鼻、舌、身、意；无色、声、香、味、触、法；无眼界，乃至 <lb n="0848c12" ed="T"/>无意识界；无无明亦无无明尽，乃至无老死 <lb ed="T" n="0848c13"/>亦无老死尽；无苦、集、灭、道；无智，亦无得。</p><p xml:id="pT08p0848c1316" cb:place="inline">“以无 <lb n="0848c14" ed="T"/>所得故，菩提萨埵依般若波罗蜜多故，心无 <lb ed="T" n="0848c15"/>罣碍；无罣碍故，无有恐怖，远離顚倒梦想，究 <lb ed="T" n="0848c16"/>竟涅槃。三世诸<persName>佛</persName>依般若波罗蜜多故，得阿 <lb n="0848c17" ed="T"/>耨多罗三藐三菩提。</p><p xml:id="pT08p0848c1709" cb:place="inline">“故知般若波罗蜜多是 <lb ed="T" n="0848c18"/>大神咒、是大明咒、是无上咒、是无等等咒，能 <lb ed="T" n="0848c19"/>除一切苦，真实不虚，故说般若波罗蜜多咒。”</p> <lb n="0848c20" ed="T"/><p xml:id="pT08p0848c2001">即说咒曰：</p> <lb n="0848c21" ed="T"/><p cb:type="dharani" xml:id="pT08p0848c2101">“揭<anchor xml:id="nkr_note_orig_0848004" n="0848004"/>帝 揭<anchor xml:id="nkr_note_orig_0848005" n="0848005"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0848005" n="0848005"/><anchor xml:id="beg0848005" n="0848005"/>帝<anchor xml:id="end0848005"/> <anchor xml:id="nkr_note_orig_0848006" n="0848006"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0848006" n="0848006"/><anchor xml:id="beg0848006" n="0848006"/>般<anchor xml:id="end0848006"/>罗揭<anchor xml:id="beg_1" type="star"/>帝<anchor xml:id="end_1"/> <anchor xml:id="beg_2" type="star"/>般<anchor xml:id="end_2"/>罗僧揭<anchor xml:id="beg_3" type="star"/>帝<anchor xml:id="end_3"/> <lb ed="T" n="0848c22"/> 菩提 <anchor xml:id="nkr_note_orig_0848007" n="0848007"/><anchor xml:id="nkr_note_mod_0848007" n="0848007"/><anchor xml:id="beg0848007" n="0848007"/>莎婆<anchor xml:id="end0848007"/>诃”</p></cb:div> <lb n="0848c23" ed="T"/><cb:juan n="001" fun="close"><cb:jhead><title>般若波罗蜜多心经</title></cb:jhead></cb:juan> </body> <back> <cb:div type="apparatus"> <head>挍注</head> <p> <app from="#beg0848002" to="#end0848002"><lem wit="#wit.orig">唐</lem><rdg wit="#wit1" resp="#resp2"><space quantity="0"/></rdg></app> <app from="#beg0848003" to="#end0848003"><lem wit="#wit.orig">奘</lem><rdg wit="#wit1 #wit2 #wit3" resp="#resp2">奘奉诏</rdg></app> <app from="#beg0848005" to="#end0848005"><lem wit="#wit.orig">帝</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1 #wit2 #wit3">谛</rdg></app> <app from="#beg0848006" to="#end0848006"><lem wit="#wit.orig">般</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1 #wit2 #wit3">波</rdg></app> <app from="#beg_1" to="#end_1" corresp="#0848005"><lem wit="#wit.orig">帝</lem><rdg wit="#wit1 #wit2 #wit3" resp="#resp2">谛</rdg></app> <app from="#beg_2" to="#end_2" corresp="#0848006"><lem wit="#wit.orig">般</lem><rdg wit="#wit1 #wit2 #wit3" resp="#resp2">波</rdg></app> <app from="#beg_3" to="#end_3" corresp="#0848005"><lem wit="#wit.orig">帝</lem><rdg resp="#resp2" wit="#wit1 #wit2 #wit3">谛</rdg></app> <app from="#beg0848007" to="#end0848007"><lem wit="#wit.cbeta #wit4" resp="#resp3" cb:provider="来函：吴志伟 (2023-10-31)">莎婆<note type="cf1">F02n0028_p0001a12</note></lem><rdg wit="#wit.orig">僧莎</rdg><rdg wit="#wit1 #wit2 #wit3" resp="#resp2">萨婆</rdg></app> </p> </cb:div> <cb:div type="cbeta-notes"> <head>CBETA 挍注</head> <p> <note n="0848002" resp="#resp1" type="mod" target="#nkr_note_mod_0848002">唐【大】，〔－〕【宋】</note> <note resp="#resp1" n="0848003" type="mod" target="#nkr_note_mod_0848003">奘【大】，奘奉诏【宋】【元】【明】</note> <note resp="#resp1" n="0848005" type="mod" target="#nkr_note_mod_0848005">帝【大】＊，谛【宋】＊【元】＊【明】＊</note> <note type="mod" n="0848006" resp="#resp1" target="#nkr_note_mod_0848006">般【大】＊，波【宋】＊【元】＊【明】＊</note> <note type="mod" cb:note_key="T08.0848c22.03" n="0848007" resp="#resp1" target="#nkr_note_mod_0848007">莎婆【CB】【房山-CB】，僧莎【大】，萨婆【宋】【元】【明】</note> </p> </cb:div> <cb:div type="taisho-notes"> <head>大正藏 挍注</head> <p> <note type="orig" place="foot text" n="0848001" resp="#resp2" target="#nkr_note_orig_0848001">Prajñāpāramitā hṛdaya（A.小）.</note> <note place="foot text" n="0848002" resp="#resp2" type="orig" target="#nkr_note_orig_0848002">〔唐〕－【宋】</note> <note type="orig" n="0848003" resp="#resp2" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0848003">奘＋（奉诏）【三】</note> <note type="orig" resp="#resp2" n="0848004" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0848004">咒文 Gate gate pāragate pārasaṃgate bodhi Svāhā.</note> <note type="orig" place="foot text" resp="#resp2" n="0848005" target="#nkr_note_orig_0848005">帝＝谛【三】＊</note> <note type="orig" n="0848006" resp="#resp2" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0848006">般＝波【三】＊</note> <note type="orig" resp="#resp2" n="0848007" place="foot text" target="#nkr_note_orig_0848007">僧莎＝萨婆【三】</note> </p> </cb:div> </back></text></TEI>